Bevat soja hormonen?

Over soja gaan veel wilde verhalen rond. Één van die verhalen zijn de hormonen die het zou bevatten, oestrogenen om precies te zijn. Zo zou soja borstontwikkeling stimuleren bij mannen. En het zou er allerlei hormonale gezondheidsproblemen triggeren zoals vruchtbaarheidsproblemen en zelfs eierstokkanker of borstkanker. Hoe gevaarlijk is die soja nou werkelijk? Spoiler alert: het valt allemaal reuze mee. Hoe het precies zit, leg ik in deze blog uit.

Bevat soja hormonen?

Hormonen in soja

De oestrogenen in soja waar mensen het altijd over hebben, zijn in werkelijkheid fyto-oestrogenen. Fyto-oestrogenen zijn een groep stoffen die planten aanmaken die qua molecuulstructuur lijken op het oestrogeen wat mensen aanmaken. Er zijn drie typen fyto-oestrogenen, namelijk lignanen (die we bijvoorbeeld veel vinden in lijnzaad), coumestanen (die zitten bijvoorbeeld in kiemen) en isoflavonen. Isoflavonen vinden we veel in soja, maar ook in andere andere peulvruchten, hop (en dus uiteindelijk in het eindproduct bier) en nog veel meer andere plantaardige voedingsmiddelen.

Fyto-oestrogenen en de werking in het lichaam

Ons lichaamseigen oestrogeen moet altijd binden aan oestrogeenreceptoren om zijn werking te kunnen uitvoeren. Doordat fyto-oestrogenen qua molecuulstructuur zo lijken op menseigen oestrogeen kunnen deze ook aan de receptoren binden. En wanneer er een fyto-oestrogeen op de receptor zit, kan het lichaamseigen oestrogeen dus niet meer binden aan deze receptor. Oftewel: door fyto-oestrogenen te consumeren, beperk je dat je lichaamseigen oestrogeen zijn werking kan uitvoeren.

Fyto-oestrogenen blokkeren lichaamseigen oestrogeen

Fyto-oestrogenen hebben een veel zwakkere werking dan het lichaamseigen oestrogeen. Wanneer er dus veel oestrogeen aanwezig is in het bloed (zowel bij mannen als vrouwen), is het juist gunstig om sojaproducten te consumeren. Het beperkt namelijk de mate waarin lichaamseigen oestrogeen klachten kan veroorzaken zoals prostaatklachten, overgangsklachten of PMS. En het verlaagt tevens het risico op borstkanker. Alhoewel het een logische gedachtegang is dat de consumptie van fyto-oestrogenen het risico op borstkanker vergroot, laat bovengenoemd mechanisme dus juist zien dat het tegendeel waar is.

Bevat soja hormonen?

Oestrogeendominantie

Is het wel zo gunstig dat die fyto-oestrogenen de werking van ons lichaamseigen oestrogeen blokkeren? Wil je niet gewoon dat het oestrogeen in je lijf zijn werking kan uitvoeren. Om antwoord te geven op die vraag, moet je weten dat steeds meer mensen last hebben van oestrogeendominantie. Dat komt allereerst doordat oestrogeen wordt aangemaakt in de vetmassa en steeds meer mensen teveel vetmassa hebben. En meer vetmassa betekent dus ook meer oestrogeen door het bloed.

Xeno-oestrogenen

Maar misschien nog wel een grotere bijdrage doen de xeno-oestrogenen. Dat zijn stoffen uit plastic die we binnenkrijgen doordat onze voedselketen de afgelopen decennia ernstig vervuild is met plastic. Denk bijvoorbeeld aan vis wat microplastics bevat door de vervuilde oceaan óf doordat we steeds meer producten consumeren uit plastic zoals water uit plastic flesjes of yoghurt uit plastic bakjes. Net zoals fyto-oestrogenen lijken xeno-oestrogenen qua molecuulstructuur op ons lichaamseigen oestrogeen en kunnen ze dus ook binden aan de oestrogeenreceptoren in ons lichaam. Xeno-oestrogenen hebben alleen wel een vele male sterkere oestrogene werking en doen dus een enorme bijdrage aan het ontwikkelen van oestrogeendominantie. Het mooie nieuws is dat de consumptie van fyto-oestrogenen – die dus een vele male zwakkere oestrogene werking hebben – ook de werking van deze xeno-oestrogenen kan blokkeren.

Fyto-oestrogenen uit een pil

Fyto-oestrogenen kun je ook in supplementvorm kopen. Maar meer fyto-oestrogenen binnenkrijgen, betekent niet automatisch dat deze fyto-oestrogenen ook het gewenste effect hebben op de hormoonhuishouding. Fyto-oestrogenen moeten namelijk worden omgezet voordat de gezondheidseffecten kunnen worden benut. En voor die omzetting is een gezonde darmflora essentieel. Ditzelfde geldt overigens voor de fyto-oestrogenen uit de voeding. Een heleboel soja consumeren bij iemand met een ongezonde darmflora (door bijvoorbeeld een vezelarme voeding) zal weinig effect hebben. Het voordeel is dan wel weer dat wanneer er veel peulvruchten worden geconsumeerd, de vezelinname vanzelf omhoog gaat wat enorm bijdraagt aan een gezonde darmflora.

Soja is geen hormoonverstoorder

Laten we voorop stellen: het is absoluut niet essentieel om soja te eten om gezond te zijn. Misschien vind je de smaak niet lekker. Of heb je het gevoel dat soja gewoon niet lekker valt bij jou. Eet dan andere peulvruchten zoals kikkererwten, bruine bonen of linzen. Oftewel: wil je om wat voor reden dan ook geen soja eten? Eet dan geen soja. Maar vind je het eigenlijk wel een prettig product en vermijd je het nu uit angst dat het je hormoonhuishouding in de war schopt? Eet dan alsjeblieft met een gerust hart soja. Het is zoals hierboven uitgelegd onwaarschijnlijk dat soja de hormoonhuishouding verstoort. Integendeel zelfs: het heeft hele positieve effecten. Zowel mannen als vrouwen kunnen dus gerust sojaproducten consumeren – zowel gefermenteerd als ongefermenteerd – zonder daar nadelige gevolgen op de hormoonhuishouding van te verwachten.

Toch nog niet overtuigd?

En ben je toch nog niet overtuigd dat soja geen impact heeft op je hormoonhuishouding, maar eet je wel dierlijke producten zoals vlees en melk? Wees dan consequent en mijdt al deze producten. Als iets namelijk hormonen bevat, zijn het namelijk wel dierlijke producten. Daarnaast krijgen de meeste veedieren krachtvoer op basis van … soja. Dus je eet dan misschien niet direct zelf soja, maar krijgt het indirect toch binnen.


7 reacties

  • mies 20 oktober 2019 14:45

    kan je puistjes krijgen door soja yoghurt? ik eet namelijk die van alpro ongezoet

    • Lobke Faasen 21 oktober 2019 09:11

      Nee, echt een fabeltje. Alleen bij een gediagnostiseerde soja-allergie kun je soja niet verdragen.

  • mitu 10 maart 2019 14:31

    Wat een superfijn artikel, goed en simpel uitgelegd.
    Waar ik nog wel benieuwd naar ben: als je oestrogeengehalte laag is (bijv. bij vrouwen in de menopauze) dan is het juist wel bevordelijk sojaproducten te eten omdat de fyto-oestrogeen zich mogelijk bindt aan de oestrogeen receptoren wat voor dezelfde werking zorgt als oestrogeen (al dan niet in mindere mate)? Eigenlijk een beetje dezelfde vraag als Mirelle dus. Misschien handig om dat ook in je artikel te zetten voor de volledigheid? :). Nogmaals bedankt!

    • Lobke Faasen 11 maart 2019 13:25

      Dank je Mitu! Het precies zoals jij zet. Je gedachtegang is dus perfect 🙂

  • Mirella 07 november 2018 00:17

    Ik heb naar aanleiding van dit artikel nog 1 vraag over soja. Ik had nl. juist begrepen, dat als je in de overgang komt/bent, dat je lichaam dan minder oestrogenen aanmaakt ipv meer. Dat zou dan betekenen, dat als je dan ook nog soja gaat gebruiken je oestrogeenniveau helemaal te laag wordt. Ik had begrepen dat sommige symptomen tijdens de overgang juist te maken hadden met een te laag niveau aan lichaamseigen oestrogenen. Overal op het internet lees ik dat een te laag niveau aan oestrogenen juist de zin in sex verminderd, zorgt voor de opvliegers, nachtzweten etc. Ik ben om die reden elke dag een eetlepel gemalen lijnzaad gaan eten, omdat die juist de opvliegers etc. zouden verminderen en inderdaad, ik gebruik lijnzaad nu zo’n anderhalf jaar en sinds ik dit gebruik heb ik nog zelden last van opvliegers en nachtzweten. Hoe zit dit nou? Alvast bedankt voor je reactie. Ik kijk altijd uit naar posts van jou, omdat ik daar weer zoveel van leer.

    • Odile 07 november 2018 10:49

      Ik dacht inderdaad ook dat er minder oestrogeen geproduceerd wordt na de overgang en ook andere soorten oestrogeen met minder sterk effect.

    • Lobke Faasen 07 november 2018 22:06

      Ik snap de gedachtegang. Maar omdat vrouwen na de menopauze dus eerder een tekort aan oestrogeen hebben, kunnen de fyto-oestrogenen juist een mooie aanvulling zijn (als er geen concurrentie is om op de receptoren te zitten, kunnen zowel echte oestrogenen als fyto-oestrogenen op de receptoren zitten).


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *