Het ene volkoren is het andere niet

Volkoren graanproducten is één van de voedingsgroepen die onderdeel uitmaakt van een whole food plant based voedingspatroon. Je eet de graankorrel namelijk onbewerkt – met zemel en kiem – waardoor je alle gezondheidsbevorderende vitaminen, mineralen, fytonutriënten en vezels consumeert. Maar door een paar mazen in de Nederlandse wetgeving is het voor een fabrikant mogelijk om op sommige producten het woord volkoren te zetten, terwijl het maar een paar procent volkorenmeel bevat. Daar wil ik het in deze blog over hebben. Graag leg ik uit waarom de vermelding van het woord volkoren op een product helaas niet per definitie betekent dat het ook is gemaakt van 100% volkorenmeel. En ik vertel hoe je er achter komt welke producten dan wel gezond zijn.

Het ene volkoren is het andere niet

Regelgeving

De Nederlandse regels voor het gebruik van het woord volkoren vind je in het Warenwet besluit meel en brood. Het woord volkoren gebruiken op een product mag namelijk niet zomaar. Er zijn strikte regels voor opgesteld. In de Warenwet staat de volgende zin:

”Het woord volkoren mag onderdeel uitmaken van de aanduiding van een in dit besluit bedoelde waar, voorzover in de aldus aangeduide waar de van nature voorkomende zetmeelrijke kern, kiem en zemelen van de desbetreffende graansoort in hun natuurlijke verhouding, al dan niet na een bewerking te hebben ondergaan, aanwezig zijn.”

Wat betekent dit?

In Jip en Janneke taal betekent dit dat meel en brood volkoren mogen worden genoemd, als daarin alle bestanddelen van de desbetreffende graansoort in hun natuurlijke verhouding aanwezig zijn. Je moet dus 100% volkorengraan gebruiken en mag niet bijvoorbeeld het vezelgehalte kunstmatig ophogen door wat extra zemelen toe te voegen (dit is wat er wordt bedoeld met ”in hun natuurlijke verhouding”).

Volkoren op brood

In Nederland kun je het woord volkoren op brood dus zien als een soort keurmerk. Je mag het er niet opzetten als het brood niet aan de eisen uit de warenwet voldoet. Een brood van 100% volkoren tarwemeel mag dus een volkoren(tarwe)brood genoemd worden. Een brood van 100% volkoren speltmeel mag volkoren(spelt)brood genoemd worden. Een meergranenbrood wordt gebakken met meerdere granen (bijv tarwe, gerst, haver, spelt etc.). Het mag alleen volkoren meergranen heten als voor elke graansoort 100% volkorengraan is gebruikt.

En voor de rest?

Dit betekent dus ook dat termen als meergranenbrood, maisbrood, vezelrijk, veelkoren, speltbrood, vikorn etc. niks zegt over of het brood gemaakt is van gezond volkorenmeel. In de praktijk kom je dus speltbrood tegen op basis van witte bloem (terwijl men vaak denkt dat speltbrood heel gezond is). Of men verkoopt wit meergranenbrood wat een mooi donker kleurtje krijgt door het te ”kleuren” met moutmeel. Mensen denken namelijk vaak dat donkerder brood gezonder is. Maar ondertussen eten ze gewoon wit brood. Dus nogmaals: alleen van volkorenbrood weet je zeker dat het gebakken is met 100% volkoren graan.

Het ene volkoren is het andere niet

Volkoren op al het andere

Het warenwetbesluit waarin de regels staan om het woord volkoren te mogen gebruiken heet dus het warenwetbesluit meel en brood. De regels zijn dus enkel opgesteld voor MEEL en BROOD. Oftewel, voor alle andere graanproducten is geen regelgeving. In de praktijk betekent dit dan ook dat je volkoren crackers, koekjes, ontbijtgranen etc. vindt in de schappen die voor slechts 5% uit volkorenmeel bestaan. En dit mag ook, want het betreft geen brood én er zit immers 100% volkorenmeel in verwerkt.

Sjoemelvolkoren

Check daarom altijd de ingrediënten en kijk wat het aandeel volkorenmeel is. De hoeveelheid vezels, vitaminen of mineralen in de voedingswaarde checken is niet zo heel erg zinvol. Die kunnen namelijk ook kunstmatig worden opgehoogd. Zo worden tarwezemelen, tarwevezels, oligofructose of inuline toegevoegd om het vezelgehalte hoger te krijgen. Die laatste twee zijn trouwens favoriet. Ze geven namelijk een licht zoete smaak aan het product. Ook vitaminen of mineralen worden wel eens kunstmatig toegevoegd. Hierdoor lijkt een product rijk aan een bepaalde voedingsstof. Maar als je voedingsstoffen toe gaat voegen aan bijv. een Snicker, betekent dit natuurlijk niet dat een Snicker gezond is.

Zoet volkoren

En dat is niet het enige om op te letten. Want zelfs als er wel 100% volkorenmeel is gebruikt, kan er van alles zijn toegevoegd wat minder gunstig is voor je gezondheid, zoals toegevoegd suiker. Zo bevat volkoren ontbijtkoek soms meer toegevoegd suiker dan volkorenmeel. En ook koekjes, ook al zijn ze gebakken met volkorengraan, blijven koekjes.

Om het nog iets ingewikkelder te maken

Alhoewel het volgens de wet niet per se hoeft, is mijn ervaring dat zilvervliesrijst en volkorenpasta over het algemeen gemaakt zijn van 100% volkoren granen. Maar net zoals bij brood zeggen termen als meergranenrijst, meergranenpasta, notenrijst, pandanrijst of basmatirijst niks over het aandeel volkoren. Deze producten zijn dus vrijwel altijd op basis van witte rijst. Meergranenpasta, meergranenwraps, bami en noedels zijn over het algemeen ook op basis van witmeel. Op Fries Roggebrood staat over het algemeen dan weer niet het woordje volkoren, terwijl dat dan juist vaak weer wel van volkoren roggemeel gemaakt is.

Het ene volkoren is het andere niet

Wat is nou goed?

Hopelijk helpt deze blog je in het vervolg om het kaf van het koren te scheiden en de werkelijk gezonde volkorenproducten te onderscheiden van de ”zogenaamde” volkorenproducten. Maar ik kan me voorstellen dat deze blog veel informatie geeft die je maar moeizaam allemaal in één keer op kan slaan. Hoe kan je dit dan het beste toepassen, de eerst volgende keer dat je in de supermarkt staat? Een kleine tip van mij is om in ieder geval bij erg ”schreeuwerige” verpakkingen even kritisch te zijn. Een fabrikant wil je namelijk in eerste instantie iets verkopen en is niet per se bezig met jouw gezondheid. Wees met name kritisch bij koekjes, ontbijtgranen en mueslirepen. De ervaring leert namelijk dat de verpakking er heel gezond uitziet – met fitte mensen in graanvelden en kreten als vezelrijk of volkoren – maar dat het in werkelijkheid wat tegenvalt.



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *