Wat is het verschil tussen ongeraffineerde en geraffineerde koolhydraten?

Het imago van de koolhydraat is niet zo best. Nog heel vaak hoor ik dat mensen bang zijn om (veel) koolhydraten te eten. Alle koolhydraten belanden immers als suiker in je bloed, en van suiker worden we dik en ziek. Je kan ze dus maar beter zo veel mogelijk mijden.

Alhoewel ik het stimuleer dat je producten als wit brood, koek en snoep wat vaker laat staan, is het absoluut niet nodig om jezelf schuldig te voelen over het eten van een stuk fruit. Er zit namelijk een belangrijk gezondheidsverschil tussen geraffineerde koolhydraten en ongeraffineerde koolhydraten.

Koolhydraatrijke producten

De verschillende soorten koolhydraten

In voeding vinden we drie voedingsstoffen die energie – in de vorm van calorieën – leveren: vetten, eiwitten en koolhydraten. Technisch gezien levert alcohol ook energie, maar aangezien dit geen essentiële voedingsstof is, laten we deze buiten beschouwing. Koolhydraten zijn dus één van de energieleverende voedingsstoffen.

Monosachariden

In de basis bestaan alle koolhydraten uit monosachariden. Mono betekent één en sacharide betekent suiker. Deze koolhydraten zijn dus één suikermolecuul groot. Er zijn drie monosachariden, namelijk: glucose, fructose en galactose. Galactose vinden we alleen in dierlijke producten zoals honing of de melk van zoogdieren (ook van mensen dus). Als je plantaardig eet, consumeer je dus geen galactose.

monosachariden

Simpele en complexe koolhydraten

De monosachariden vormen de basis van alle koolhydraten die er bestaan. Koolhydraten zijn namelijk ketens van aaneengeschakelde monosachariden. Er bestaan legio soorten koolhydraten die we onderscheiden in de categorie simpele koolhydraten en complexe koolhydraten.

Simpele koolhydraten zijn korte ketens van ongeveer 1 tot 10 monosachariden. Deze simpele koolhydraten noemen we ook wel suiker. Hele lange ketens van aaneengeschakelde monosachariden – die soms ook veel vertakkingen hebben – noemen we complexe koolhydraten, beter bekend als zetmeel. Je kan aan de smaak van een product letterlijk proeven of iets voornamelijk rijk is aan zetmeel of juist vooral bestaat uit suiker. Want hoe korter de keten, hoe zoeter iets gaat smaken. Producten als aardappelen, pasta, rijst en havermout zijn dus vooral rijk aan zetmeel terwijl fruit, ijs of frisdrank vooral rijk zijn aan suiker.

zetmeel en suiker

Koolhydratenvertering

Eenmaal in het lichaam worden alle koolhydraten verteerd tot losse monosachariden. Glucose gaat de darmwand door en direct de bloedbaan in. Fructose (en galactose) gaan eerst naar de lever en worden daar omgezet in glucose om vervolgens ook de bloedbaan in te gaan. Uiteindelijk worden alle koolhydraten dus afgebroken tot hetzelfde glucose en belanden ze ook als glucose in het bloed.

Oftewel: of je nou bananen, wit brood, Oreo’s, havermout of Ben & Jerry’s eet: de koolhydraten uit al deze producten worden allemaal verteerd en omgezet in hetzelfde glucose. Toch hebben deze producten wel degelijk een ander effect op je gezondheid. Dat heeft weinig te maken met de koolhydraten, maar met het totaalpakket aan voedingstoffen in een product. Er is namelijk een belangrijk gezondheidsverschil tussen geraffineerde koolhydraten en ongeraffineerde koolhydraten.

Ongeraffineerde vs geraffineerde koolhydraten

Moeder Natuur biedt koolhydraten aan in een pakketje met vezels, vitaminen, mineralen, antioxidanten en fytonutriënten in de vorm van fruit, granen, pseudogranen en knollen. Deze producten bevatten dus niet alleen koolhydraten, maar ook een heel scala aan andere voedingsstoffen die de over-all gezondheid ondersteunen.

Havermoutpap

Maar wanneer een product wordt bewerkt, gaat de voedingswaarde van dat product achteruit en verliest het gezonde voedingsstoffen. Zo is de graankorrel van een wit graanproduct – zoals witte rijst – zo bewerkt dat de voedingsrijke zemel en kiem niet meer aanwezig zijn. Witte rijst bevat dus dezelfde koolhydraten als zilvervliesrijst, maar wel veel minder voedingsstoffen zoals vezels, vitaminen en mineralen.

Hetzelfde geldt voor producten met geraffineerde suikers zoals koek, snoep, ijs en frisdrank. Deze producten bevatten in principe hetzelfde suiker als fruit., maar bevatten door het bewerken (bijna) geen andere voedingsstoffen meer. We noemen dit ook wel lege calorieën, vrije suikers of producten met toegevoegd suiker.

De verschillende uitwerkingen op je lijf

Omdat onbewerkte voeding veel meer vezels bevat, verzadigen ze beter en worden de koolhydraten langzamer afgegeven aan het bloed waardoor de bloedsuikerspiegel stabieler blijft. Tevens leveren onbewerkte producten vitaminen, mineralen, antioxidanten en fytonutriënten, waardoor het lichaam niet alleen wordt gevuld met energie (calorieën) maar ook wordt gevoed met voedingsstoffen.

Bewerkte producten bevatten daarentegen over het algemeen veel lege calorieën. Daarnaast zijn ze intenser van smaak (lekker zoet, zout of vettig) en kauwen makkelijker weg (door een prettige structuur en/of een gebrek aan vezels). Dit alles maakt dat je er ook makkelijker meer van eet, waardoor de consumptie van deze producten ook makkelijker leidt tot gewichtstoename.

Het geheel is meer dan de som der delen

Alhoewel het dus een gezonde gewoonte is om te minderen met producten vol geraffineerde koolhydraten, is het juist een gezonde gewoonte om volop fruit, (pseudo)granen, aardappelen en zoete aardappelen te eten. Deze producten zitten namelijk vol vezels, die belangrijk zijn voor je darmen en een verzadigend effect hebben. Daarnaast zijn deze voedingsmiddelen rijk aan een diversiteit aan vitaminen, mineralen, antioxidanten en fytonutriënten die je gezondheid maximaal ondersteunen.



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *